Feiten en omstandigheden
Eiseres is een gemeentebreed ondernemersfonds van een specifieke gemeente. Volgens haar statuten behartigt zij ondernemersbelangen in brede zin. Deze belangenbehartiging kent meerdere vormen. Zo treedt Eiseres op als contactpartner van de gemeente bij de bekostiging van collectieve ondernemersbelangen. Daarnaast financiert zij plannen die het lokale ondernemersklimaat bevorderen. Ter financiering van deze activiteiten heft de gemeente extra onroerendezaakbelasting (ozb) op alle niet-woningen. Eiseres weet vanwege AVG-redenen niet wie de eigenaren van deze niet-woningen zijn. Om die reden kan Eiseres niet zelf berekenen in hoeverre zij recht heeft op aftrek van voorbelasting. Zij huurt de Servicegemeente Dordrecht in om dit te berekenen.
De Servicegemeente concludeert dat 83% van de activiteiten aftrekgerechtigd is voor de omzetbelasting. Daarnaast is 17% niet aftrekgerechtigd. Eiseres heeft voor alle kwartalen van 2023 verzocht om teruggaaf van omzetbelasting. Deze verzoeken zijn afgewezen door de Belastingdienst. Eiseres stelt dat zij recht heeft op aftrek van voorbelasting op basis van paragraaf 5.2.6.1 en 5.2.6.2. Deze paragrafen staan in het Besluit. Volgens Eiseres zou ook recht op aftrek bestaan als de goederen en diensten rechtstreeks aan ondernemers waren geleverd. Het gaat om ondernemers wier belangen zij behartigt. De Belastingdienst stelt echter dat Eiseres niet voldoet aan de voorwaarden van het Besluit.
Het oordeel van de Rechtbank
De Rechtbank Den Haag begint met het benoemen van de voorwaarden van de goedkeuring van paragraaf 5.6.2.1 en 5.6.2.2 van het Besluit. Als wordt voldaan aan de volgende cumulatieve voorwaarden, kunnen ondernemersverenigingen en Bedrijven Investeringszone Stichtingen (BIZ-stichtingen) de in rekening gebrachte btw (deels) in aftrek brengen.
1: De vereniging moet de zakelijke belangen van ondernemers behartigen en bij de vereniging mogen uitsluitend ondernemers of ondernemersverenigingen zijn aangesloten.
2: De btw is alleen aftrekbaar voor zover de betaalde btw niet is toe te rekenen aan prestaties waarvoor de vereniging kwalificeert als ondernemer.
3: De btw is alleen aftrekbaar voor zover de kosten die de vereniging maakt feitelijk worden gedragen door de aangesloten ondernemers.
4: Btw-aftrek voor de vereniging is alleen mogelijk als de btw op de goederen en diensten, wanneer deze rechtstreeks aan de ondernemers i.p.v. aan de vereniging geleverd zouden worden geleverd, door de aangesloten ondernemers in aftrek kunnen worden gebracht.
Na deze uiteenzetting stelt de Rechtbank dat de bewijslast bij eiseres ligt. Zij moet aannemelijk maken dat zij aan de voorwaarden voldoet. Volgens de Rechtbank is eiseres daar niet in geslaagd. Dit komt doordat niet wordt voldaan aan de eerste voorwaarde. De reden hiervoor is dat eiseres in haar statuten een andere definitie van btw‑ondernemerschap hanteert. Deze wijkt af van de Wet op de omzetbelasting en het Besluit. In de statuten van eiseres worden ondernemers gedefinieerd als belastingplichtige eigenaren en gebruikers van niet-woningen. Deze categorie valt binnen de onroerendezaakbelasting van de gemeente. De Wet op de omzetbelasting hanteert een andere definitie. Daarin geldt als btw‑ondernemer ieder die zelfstandig een bedrijf uitoefent.
Vanwege het feit dat de statuten van Eiseres een (voor de omzetbelasting) verkeerde definitie van btw-ondernemerschap hanteren, leidt er volgens de rechter toe dat Eiseres niet aan de eerste voorwaarde van paragraaf 5.6.2.1 en 5.6.2.2 van het Besluit voldoet. De Rechtbank hoeft het ondernemersfonds daarom ook niet aan meer de overige voorwaarden van deze paragrafen te toetsen.
De Rechtbank verklaart het beroep ongegrond. Eiseres kan de aan haar in rekening gebrachte btw niet in aftrek brengen.
Het belang voor de praktijk
(Gemeentelijke) ondernemersfondsen dienen goed op te letten welk ondernemersbegrip zij hanteren in haar statuten. Wanneer zij recht op aftrek van voorbelasting wenst te genieten, is het relevant om het ondernemersbegrip in de statuten af te stemmen op het ondernemersbegrip dat de Wet op de omzetbelasting hanteert. Als een ander ondernemersbegrip wordt gehanteerd kan dit leiden tot een weigering van aftrek van omzetbelasting, zo blijkt uit deze zaak.
Meer weten?
Heeft u vragen of opmerkingen? Neem contact op met onze btw-specialist Nikita Brameijer, Marian Roberti of uw vaste aanspreekpunt. Wij helpen u graag!
