Op 9 februari 2026 heeft de Rechtbank Den Haag een voor gemeenten belangrijke uitspraak gedaan over de vaststelling van de Whk-premie in de situatie waarin er ook WSW werknemers in dienst zijn. In dit artikel leest u hier meer over.
Wat is WSW?
De WSW (Wet sociale werkvoorziening) is bedoeld voor mensen die door een arbeidsbeperking ondersteuning nodig hebben om te kunnen werken. De WSW zorgt ervoor dat zoveel mogelijk mensen met een handicap kunnen werken met de juiste aanpassingen en begeleiding.
De WSW is per 1 januari 2015 opgegaan in de Participatiewet. Dat betekent dat er geen nieuwe instroom in WSW meer mogelijk is. Maar er zijn nog steeds werknemers die onder de (oude) WSW vallen, omdat de vóór 1 januari 2015 afgegeven WSW-indicaties geldig zijn voor de duur waarvoor deze afgegeven zijn of langer als deze verlengd is door herindicatie.
Wat is Whk-premie?
Via de gedifferentieerde premie Werkhervattingskas (Whk) dragen de werkgevers bij aan de financiering van:
- WGA-uitkeringen (onderdeel van de WIA) aan werknemers met een vast dienstverband en aan zogenoemde flexwerkers en;
- ZW-uitkeringen (Ziektewet) aan zogenoemde flexwerkers.
De gedifferentieerde premie Whk bestaat dan ook uit de volgende delen:
- Premiecomponent WGA en
- Premiecomponent ZW.
Met de premiecomponent WGA worden de WGA-lasten van alle werknemers betaald. De premiecomponent ZW is het gevolg van het doorbelasten van ZW-lasten voor flexwerkers. Ook overlijdensuitkeringen aan nabestaanden en re-integratiekosten worden doorbelast in de gedifferentieerde premie Whk.
Wellicht ten overvloede, een werkgever heeft de keuze om voor de WGA en ZW (of één van beide) eigenrisicodrager te worden. In die situatie is de werkgever geen (of een lagere) Whk premie verschuldigd maar is zij kortgezegd zelf verantwoordelijk voor de begeleiding van en uitkeringen aan deze (ex-)werknemers. Voor WSW werknemers is het niet mogelijk om eigenrisicodrager te worden. Over het loon van deze werknemers is altijd de vervangende Whk premie verschuldigd (zie hierna).
Vaststelling Whk-premie grote werkgevers
Voor het vaststellen van de gedifferentieerde premie Whk is het van belang of de werkgever is aan te merken als een kleine, grote of middelgrote werkgever.
Voor grote werkgevers wordt het percentage voor de gedifferentieerde premiecomponenten WGA en ZW individueel vastgesteld. Het percentage is namelijk per premiecomponent afhankelijk van het arbeidsongeschiktheidsrisico in de onderneming. Dat risico wordt gebaseerd op de toerekenbare uitkeringslasten (WGA- of ZW-uitkeringen aan de (ex-)werknemers) in verhouding tot het gemiddeld premieloon, vergeleken met het landelijk gemiddelde. Veel gemeenten zijn in dit verband grote werkgever.
Voor de vaststelling van de hoogte van de Whk premie geldt kortgezegd dat hoe hoger de (toerekenbare) uitkeringslasten van (ex-)werknemers aan de werkgever zijn, hoe hoger de Whk premie is. Anders gezegd, hoe lager de (toerekenbare) uitkeringslasten, hoe lager de Whk premie.
Afwijkende vaststelling Whk-premie WSW-werknemers
Voor de werkgevers in de sectoren 64 (Overheid, provincies, gemeenten en waterschappen) en 66 (Overheid, overige instellingen) geldt ten aanzien van werknemers met een dienstbetrekking op grond van WSW een uitzondering. Voor deze werknemers is namelijk een vervangende (gemiddelde) premie in plaats van de premie Whk verschuldigd.
Rechtbank Den Haag 9 februari 2026
Aan de Rechtbank (Rb. Den Haag, 09-02-2026, nr. 24, 9593) is de vraag voorgelegd of de uitkeringen aan de WSW-werknemers als relevante uitkeringslasten mee moeten worden genomen voor de berekening van de Whk-premie die verschuldigd is over het loon van de reguliere werknemers (niet WSW’ers). Deze vraag is relevant omdat over het algemeen er relatief meer uitkeringen worden uitgekeerd aan WSW medewerkers.
Over het loon van reguliere werknemers is namelijk een premie verschuldigd waarvan de hoogte afhankelijk is van de toerekenbare uitkeringslasten, terwijl over door het UWV betaalde uitkeringen en over het loon van WSW’ers een uniforme premie wordt geheven. De kern van het geschil is of bij de berekening van de gedifferentieerde premie die over het loon van reguliere werknemers verschuldigd is, ook de uitkeringslasten van WSW’ers in aanmerking moeten worden genomen
De Rechtbank concludeert dat het meetellen van de WSW-uitkeringslasten voor het vaststellen van het premiepercentage dat van toepassing is over het loon van reguliere werknemers indirect ertoe leidt dat een premieopslag als gevolg van de uitval van WSW-werknemers aan hun (oud-)wekgevers in rekening wordt gebracht. Op die manier wordt het premiepercentage afhankelijk gemaakt van de verhouding tussen WSW‑ en reguliere werknemers en dus niet van het reële arbeidsongeschiktheidsrisico. Bij weinig reguliere werknemers is het effect beperkt. Maar naarmate het aantal reguliere werknemers en daarmee de premieloonsom toeneemt, neemt de impact sterk toe.
Met andere woorden concludeert de Rechtbank dat het meenemen van uitkeringslasten van de WSW‑werknemers tot een scheve en niet‑bedoelde premieheffing leidt, die afhankelijk is van personeelsverhoudingen en niet van werkelijke risico’s. De Rechtbank oordeelde aldus dat bij de vaststelling van de Whk premie van een werkgever, de WGA en ZW uitkeringslasten van WSW’ers niet in aanmerking moeten worden genomen.
Belang voor de praktijk
Op grond van deze uitspraak van Rechtbank Den Haag betaalt u als gemeente of gemeenschappelijke regeling (GR) mogelijk te veel Whk‑premie. Voor 2026 zijn de mogelijkheden om hier bezwaar tegen te maken echter beperkt. De bezwaartermijn voor de beschikkingen Whk voor 2026 is namelijk al verlopen en een zogenaamde ambtshalve vermindering is in beginsel niet mogelijk als de beschikking onherroepelijk vaststaat op het moment van de uitspraak (nieuwe jurisprudentie).
Wel is de uitspraak relevant voor beschikkingen Whk voor 2027 (en daarna) die in het najaar 2026 door de Belastingdienst worden vastgesteld. Het is van belang om later dit jaar de bezwaarrechten voor veilig te stellen door tijdig een (pro forma) bezwaar in te dienen. Desgewenst helpen wij u hier graag bij.
Wij merken op dat de Belastingdienst heeft aangekondigd in hoger beroep te gaan. Wij houden u vanzelfsprekend op de hoogte.
Meer weten?
Meer hierover weten? Aarzel dan niet en neem contact op met senior specialisten Loonheffingen Remco Bosma, Anja Mironova of uw vaste aanspreekpunt.
