De nieuwe regeling voor financiering van opvang van Oekraïners wijkt af van de huidige inrichtingspraktijk. Alhoewel er geen beleidswijziging is beoogd volgens de tekst, lijkt de feitelijke inhoudelijke tekst toch anders te suggereren. De exploitatiekosten van accommodaties die uit de daggeldvergoeding werden betaald staan in de nieuwe regeling als kostprijsverhogend uitgewerkt. Dit wijkt af van de huidige praktijk waarin de daggeldvergoeding is aangesloten op de 30% compensatieruimte. Lees verder hoe dit zit en pas tijdig uw fiscale inrichting én begroting aan.
Nieuwe regeling
Per 1 juli 2026 is de Regeling tijdelijke bekostiging opvang en huisvesting gemeenten (hierna: de Regeling) in werking getreden. De regeling vervangt de verschillende losse regelingen voor Oekraïense ontheemden, asielzoekers en statushouders waaronder de Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne (BooO). De Belastingdienst heeft voor de btw-verwerking van de kosten inzake deze Regeling getracht duidelijkheid te verschaffen door middel van een memo op 27 juli 2026. De wijzigingen die hieruit voortkomen hebben btw-gevolgen. Tijdige actie is vereist om uw fiscale inrichting en begroting hierop aan te passen.
In de nieuwe Regeling is opgenomen dat voor de realisatie van een project ten behoeve van de opvang dan wel huisvesting een specifieke uitkering verstrekt kan worden aan gemeenten ter bekostiging van:
a. de transitiekosten;
b. de exploitatiekosten;
c. de uitvoeringskosten.
Gemeenten ontvangen ter bekostiging van de transitie- en exploitatiekosten (sub a en b) een vergoeding van de werkelijk gemaakte kosten. Ter bekostiging van de uitvoeringskosten (sub c) ontvangen gemeenten een vergoeding van € 11,- per plek voor een ontheemde.
Memo Belastingdienst
In het memo van 27 juli 2026 heeft de Belastingdienst de btw-verwerking van deze Regeling uiteengezet. Voor de transitie- en exploitatiekosten bestaat géén recht op aftrek of compensatie en voor de uitvoeringskosten (exclusief indirecte gemeentelijke apparaatskosten) geldt het specifieke btw-mengpercentage van 30% compensabel en 70% kostprijsverhogend. Hiermee lijkt de Belastingdienst vast te houden aan het eerdere memo van de VNG van 1 juni 2022 waarin is opgenomen dat een praktische afspraak is gemaakt over de btw die drukt op alle kosten die uit de specifieke uitkering (oftewel de daggeldvergoeding) worden betaald en waarvoor geldt dat de btw voor 30% gecompenseerd mag worden en de overige 70% kostprijsverhogend werkt. Deze afspraak was expliciet niet van toepassing op transitiekosten (hiervoor is de btw volledig kostprijsverhogend). Voorheen werden echter niet alleen de uitvoeringskosten bekostigd uit de daggeldvergoeding maar zagen wij in de praktijk dat ook veelal de exploitatiekosten werden vergoed uit de daggeldvergoeding en waarvoor de 30/70-regeling werd toegepast voor de btw. De exploitatiekosten worden onder de huidige regeling (BooO) niet separaat genoemd zoals in de nieuwe Regeling nu wel het geval is.
Gevolgen voor de praktijk
Bovenstaande vereist een duidelijke splitsing in de administratie waarbij de btw op de transitie- en exploitatiekosten wordt verwerkt als kostprijsverhogend en wordt opgegeven in de te ontvangen uitkering en voor de btw op de uitvoeringskosten het btw-label 30% compensabel en 70% kostprijsverhogend wordt toegepast. Echter is de 30/70-regeling een praktische afspraak ter voorkoming van administratieve lasten. Mogelijk zijn veel van deze kosten volledig compensabel en zal dit, indien praktisch uitvoerbaar, separaat beoordeeld kunnen worden.
De huidige BooO wordt per 1 januari 2027 ingetrokken. Deze regeling blijft daardoor van toepassing op specifieke uitkeringen die voor deze datum zijn toegekend. Vanaf 1 januari 2027 geldt uitsluitend de nieuwe Regeling. Voor gemeenten die op dat moment nog niet volgens de nieuwe Regeling werken, kan dit aanleiding zijn om de administratieve verwerking en btw-inrichting van de kosten voor de opvang van Oekraïense ontheemden aan te passen.
Meer weten?
Heeft u vragen of opmerkingen? Neem contact op met onze btw-specialist Nikita Brameijer of uw vaste aanspreekpunt. Wij helpen u graag!
